Z prac Rady Nadzorczej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Opublikowane według Henryk Sikora · 26 Maj 2025
W siedzibie Spółki PKP Polskie Linie Kolejowe, na comiesięcznym posiedzeniu, obradowała Rada Nadzorcza PLK. W tym samym dniu, rano spotkał się Komitet Audytu Rady Nadzorczej, który m.in. omawiał dotychczasową współpracę z firmą audytorską wykonującą badania sprawozdania finansowego w PLK i sprawozdania skonsolidowanego w Grupie kapitałowej PLK.
Obszar finansowy działalności PLK
Rada zapoznała się z bieżącą sytuacją finansową PLK w okresie od stycznia do marca 2025 r. Ważnym elementem działalności operacyjnej są przychody od przewoźników kolejowych z udostępniania linii zarządzanych przez PLK. To podstawowa działalność PLK, na której PLK ma zarabiać.
W I kwartale br. są one wyższe niż planowano. W przewozach pasażerskich utrzymuje się trend z poprzednich okresów. Były one wyższe w porównaniu do planu i wyniosły ok. 105% (Polregio ok. 106% planu, Intercity ok. 103% planu, Koleje Mazowieckie ok. 102% planu, a pozostali przewoźnicy ok. 112% planu).
W przewozach towarowych nastąpił spadek pracy eksploatacyjnej i przychodów od przewoźników, które wyniosły ok. 96% rocznego planu (PKP Cargo w restrukturyzacji ok. 92% planu, inni przewoźnicy ok. 98%).
Odnosząc się do planów przewozowych musimy pamiętać, że przewoźnicy towarowi na rok bieżący obniżyli je w porównaniu z 2024 r., a na podstawie planów PLK zaplanowała swoje przychody. Pomimo tego po trzech miesiącach br. przewoźnicy towarowi notują spadki pracy eksploatacyjnej.
Opóźnienia pociągów
Ten obszar działalności kolei był omawiany przez Radę na podstawie analizy opóźnień pociągów w I kwartale 2025 r. Wynika z niej, że główna przyczyna opóźnień jest z winy przewoźników kolejowych oraz czynników zewnętrznych (ok. 83% w stosunku do wszystkich opóźnień). Z ok. 15% opóźnień wynikających z winy PLK ponad 3% wynika z działalności inwestycyjnej wykonywanej przez Centrum Realizacji Inwestycji.
Wyniki te pokazują w porównaniu do analogicznego okresu 2024 r., że udział przewoźników kolejowych w opóźnieniach w I kwartale 2025 r. jest na zbliżonym poziomie.
Opóźnienia pociągów, których przyczyną są prace inwestycyjne wynikają głównie z usterek, uszkodzeń kabli światłowodowych, wprowadzenia ograniczeń prędkości i awarii sieci trakcyjnej.
Z powodu opóźnień pociągów z winy PLK, Spółka ponosi koszty wynikające z wypłat rekompensat przewoźnikom kolejowym. Koszty opóźnień z winy zakładów linii kolejowych wynoszą ok. 71%, a z winy Centrum Realizacji Inwestycji ok. 28%.
Spółka czyni systematyczne starania usprawniające organizację robót inwestycyjnych (dyscyplinowanie wykonawców, planowanie zamknięć torowych) oraz podejmuje działania ograniczające opóźnienia wynikające z usterek (np. awarie urządzeń sterowania ruchem kolejowym na LCS). Z analizy opóźnień pociągów pasażerskich z winy PLK ich najczęstszą przyczyną są awarie urządzeń automatyki (często objęte gwarancją producenta), następną to usterki w drodze kolejowej, a kolejną przyczyną to wina eksploatacji i energetyki.
Wyniki spółek zależnych
Przedmiotem informacji Zarządu rozpatrywanej przez Radę były spółki zależne, tworzące Grupę PLK (Dolkom Wrocław, PPM-T Gdańsk, PNUIK Kraków, DOM Poznań).
W I kwartale 2025 r. wyniki finansowe spółek były lepsze niż wynikało to z rocznych planów (z wyjątkiem jednej spółki, gdzie wynik był gorszy).
Przychody uzyskiwane przez spółki są przede wszystkim z kontraktów inwestycyjnych (postępowania zgodnie z prawem zamówień publicznych) i kontrakty utrzymaniowe (zlecane przez PLK na podstawie Regulaminu). Od początku roku spółki otrzymały z PLK plany robót utrzymaniowych i inwestycyjnych finansowanych głównie z KPO (wykonanie robót do sierpnia 2026 r.).
Realizacja planów, bezwzględnie terminowe wykonanie robót i zwiększenie efektywności wykorzystania potencjału maszynowego i kadrowego oraz lepsza współpraca na poziomie operacyjnym pomiędzy spółkami zależnymi to główne zadania stawiane przez PLK w bieżącym roku.
Warto przypomnieć zidentyfikowane przez PLK kompetencje spółek zależnych, które często decydują o udziale podwykonawców w realizacji kontraktu, terminach zakończenia robót i ich ostatecznych kosztach. Do kluczowych kompetencji zostały zaliczone:
- naprawa, remont, modernizacja i budowa nawierzchni kolejowej,
- naprawa i budowa podtorza,
- naprawa, remont i budowa rozjazdów kolejowych,
- wynajem lokomotyw maszyn i sprzętu do robót torowych i budowlanych,
- spawalnictwo szyn w torach i rozjazdach,
- naprawa, utrzymanie i budowa obiektów inżynieryjnych (mosty, wiadukty itp.),
- remont, utrzymanie i budowa peronów, przejazdów i obiektów kubaturowych,
- naprawa, remont, modernizacja i budowa sieci trakcyjnej,
- naprawa maszyn do robót torowych.
Bezpieczniej na liniach kolejowych
Rada Nadzorcza przyjęła informację o bezpieczeństwie na sieci PLK w I kwartale 2025 r. Spółka dokłada wszelkich starań, w zakresie dbałości o bezpieczeństwo na zarządzanych liniach kolejowych. W porównaniu z I kwartałami poprzednich lat ilość wypadków nieznacznie wzrosła lecz część z nich będzie przekwalifikowana na samobójstwa. Pozytywną informacją jest spadek liczby wykolejeń oraz wypadków zawinionych przez pracowników PLK.
Najczęściej występującymi przyczynami wypadków są w kolejności:
- potrącenie osoby podczas przechodzenia przez tory poza przejściami,
- wypadki na przejazdach i przejściach,
- pozostałe – w tym m.in. chuligańskie wybryki, klęski żywiołowe i inne,
- niezatrzymanie się pojazdu kolejowego przed sygnałem „Stój”,
- niewłaściwe ułożenie, niezabezpieczenie lub przedwczesne rozwiązanie drogi przebiegu,
- najechanie pojazdu kolejowego na pojazd kolejowy lub przeszkodę.
Najczęstszą przyczyną wypadków obciążającą pracowników PLK są wykolejenia i kolizje, a także wypadki na przejazdach i przejściach. W podziale na branże zdecydowanie najwięcej wypadków i incydentów występuje w eksploatacji oraz po kilka w energetyce, automatyce i utrzymaniu nawierzchni.
Zatrudnienie i podwyżka wynagrodzeń
Rada Nadzorcza przyjęła informację Zarządu PLK, w sprawie sytuacji zatrudnieniowo-płacowej za I kwartał 2025 r.
Wynika z niej, że Spółka realizowała zadania w zakresie realizacji zatrudnienia i wydatkowania funduszu wynagrodzeń na poziomie zakładanym w planie działalności PLK.
W omawianym okresie (1 styczeń 2025 r. do 30 marzec 2025 r.) w PLK zatrudnienie uległo dalszemu zmniejszeniu, głównie z powodu odejść pracowników na emerytury. Korzystając z dobrodziejstwa zapisów Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy pracownikom odchodzącym na emerytury PLK wypłacała odprawy emerytalno-rentowe, nagrody jubileuszowe, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy co spowodowało wzrost wypłat obciążających fundusz wynagrodzeń.
Spółka (zakłady) czyni starania aby uzupełniać braki w zatrudnieniu poprzez uruchamiane postępowania rekrutacyjne i kierowanie na kursy pracowników z optymalizowanych obszarów działalności PLK (przede wszystkim zwrotniczych i dróżników przejazdowych).
W Spółce wypracowywane są godziny nadliczbowe (głównie w inżynierii ruchu ok. 90% wszystkich godzin). W porównani do analogicznego okresu ub. udało się wypracować zmniejszenie godzin nadliczbowych o ok. 12% z czego zdecydowana większość rekompensowana jest poprzez dodatkowe wypłaty.
Wynagrodzenia w Spółce utrzymują się na wyższym poziomie niż ogólnokrajowe „średnie” (pisałem o tym w relacjach ze spotkań z Zarządem ws podwyżki). W porównaniu do I kwartału 2024 r. obecne wynagrodzenia w Spółce wzrosły średnio o blisko 1000 zł (pamiętajmy o ubiegłorocznej podwyżce wynagrodzeń i wzroście dodatków od 1 stycznia 2025 r., co wynikało z podwyższenia płacy minimalnej).
Rada uzyskała także informacje dotyczącą trwających rozmów ze stroną związkową w sprawie podwyżki wynagrodzeń, postulatu płacowego SZIK NSZZ „Solidarność”, który zdaniem Zarządu wyraźnie przekracza możliwości finansowe Spółki.
Zarząd zadeklarował także wykonanie zapisów z ubiegłorocznego Porozumienia wdrażającego podwyżkę (z 22 maja 2024 r. co dało kwotę podwyżki 285 zł do wynagrodzenia zasadniczego), a także otwartość do dalszych rozmów ze związkami zawodowymi w ustalonych przez strony terminach.
Rada Nadzorcza PLK bez przedstawicieli pracowników?
Dobiega końca kadencja Rady Nadzorczej PLK. Formalnie stanie się to po przyjęciu przez Walne Zgromadzenie PLK sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2024, co prawdopodobnie nastąpi w czerwcu 2025 r.
W dziewięcioosobowej Radzie Nadzorczej PLK w mijającej kadencji pracownicy mieli trzech przedstawicieli. Czy nadal przedstawiciele ponad 36 tyś załogi będą mieć w Radzie swoich reprezentantów?
Takie pytanie pada w różnych gremiach. Także padło już kilka tygodni temu na obradach Rady Nadzorczej gdzie jednym z punktów posiedzenia było omówienie tego problemu. Sprawa nie jest przesądzona. Chociaż w 25 letniej historii Spółki PLK zawsze w Radzie zasiadali przedstawiciele pracowników, to od nowej kadencji Rady wcale tak być nie musi. Jedyną podstawą prawną do powołania pracowników do Rady są obowiązujące od 2021 r. zapisy Statutu Spółki, które uzależniają powołanie reprezentantów załogi od posiadanych przez PKP S.A. akcji w PLK (jeżeli PKP S.A. posiada mniej niż 50% akcji, a tak jest obecnie, to nie ma wymogu powołania pracowników do Rady).
Przypomnę, że procedura powinna rozpocząć się od przyjęcia przez Radę Regulaminu przeprowadzenia wyborów i powołania Centralnej Komisji Wyborczej. Następnym etapem jest zbieranie podpisów i ewentualne głosowanie na kandydatów w jednostkach organizacyjnych Spółki. Na koniec każda osoba (także pracownicy) jest powołana do Rady przez Walne PLK (minister infrastruktury).
Przedstawiciele pracowników w Radzie Nadzorczej PLK są głosem załogi wnoszącym realną wiedzę o wszelkich procesach zachodzących i wdrażanych na poziomie jednostek organizacyjnych Spółki. Stanowią również pewnego rodzaju „pomost” pomiędzy pracownikami a Spółką (Zarząd, właściciel – minister).
Inne tematy
Rada zajmowała się również m.in. następującymi sprawami: informacjami z prac Komitetu ds. Inwestycji i Komitetu Audytu Rady Nadzorczej, przyjęciem Regulaminu Rady Nadzorczej, celami zarządczymi członków Zarządu, systemem zarządzania projektami inwestycyjnymi EPM (Enterprise Project Management), stanem realizacji projektu budowy systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych i problemami wykonawcy tego projektu spółki Nokia (lider konsorcjum), publikowanymi informacjami dotyczącymi sytuacji finansowej spółki Trakcja S.A. za rok 2024, działalnością członka Zarządu ds. strategii i rozwoju PLK, wieloletnimi umowami na utrzymanie urządzeń elektroenergetyki nie trakcyjnej dalszego prowadzenia kampanii społecznej „Bezpieczny Przejazd” oraz przeglądem uchwał przyjętych przez Zarząd PLK (od ostatniego posiedzenia Rady).