Z prac Rady Nadzorczej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Opublikowane według Henryk Sikora · 27 Marzec 2025
W siedzibie Spółki PKP Polskie Linie Kolejowe, na comiesięcznym posiedzeniu, obradowała Rada Nadzorcza PLK. W tym samym dniu, rano spotkał się Komitet Audytu Rady Nadzorczej, który zajmował się m.in. sprawozdawczością finansową w PLK, polityką rachunkowości, sprawami związanymi ze sprawozdaniami finansowymi za 2024 r. oraz audytami wewnętrznymi.
Obrady rozpoczęły sprawy proceduralne, przyjęcie porządku obrad oraz protokołu z poprzedniego posiedzenia Rady (25 lutego 2025 r.).
Prezes PLK Wiceprzewodniczącym EMI
Rada Nadzorcza przyjęła uchwałę, w której wyraziła zgodę na powołanie Prezesa Zarządu PLK p. Piotra Wyborskiego na stanowisko Wiceprzewodniczącego Zarządu Stowarzyszenia Europejskich Zarządców Infrastruktury Kolejowej Europen Rail Infrastructure Managers (EMI).
Wyrażamy wielkie gratulacje objęcia tak prestiżowego i zaszczytnego stanowiska przez Pana Prezesa.
Sytuacja finansowa
Rada zapoznała się z bieżącą sytuacją finansową PLK za styczeń 2025 r., która jest stabilna. Ważnym elementem działalności operacyjnej są przychody od przewoźników kolejowych z udostępniania linii zarządzanych przez PLK.
Na początku roku są one wyższe niż planowano. W przewozach pasażerskich utrzymuje się trend z ubiegłego roku. Były one wyższe w porównaniu do planu i wyniosły ok. 105% (spółka Polregio ponad 105% planu, Koleje Mazowieckie ponad 103% planu, Intercity ok. 102%, a pozostali przewoźnicy ok. 111% planu).
Po ubiegłorocznej recesji w przewozach towarowych nastąpił niewielki wzrost pracy eksploatacyjnej i przychodów od przewoźników towarowych, które wyniosły blisko 103% rocznego planu (PKP Cargo w restrukturyzacji – ponad 101% planu, inni przewoźnicy ok. 103%). Odnosząc się do planów musimy pamiętać, że przewoźnicy towarowi na rok bieżący obniżyli je w porównaniu z 2024 r., a na podstawie planów przewozowych PLK zaplanowała swoje przychody.
Realizacja inwestycji
Rada Nadzorcza wykonując czynności nadzorcze przyjęła informację Zarządu, w sprawie realizacji inwestycji w styczniu 2025 r. Spółka realizuje wieloletni plan inwestycyjny (Krajowy Program Kolejowy), zadania inwestycyjne z Krajowego Planu Odbudowy, programy: utrzymaniowy, Kolej+ oraz program przystankowy.
Największym problemem z obszaru inwestycji jest już od kilku lat budowa systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych oraz napotykająca na coraz to większe problemy budowa tunelu średnicowego w Łodzi (IRE 5 Region Zachodni, finansowanie: FEnIKS). Ponadto największe opóźnienia występują m.in. na budowie linii kolejowej 38 Ełk-Gizycko wraz z elektryfikacją (IRE 2 Region Północny, POIiŚ i FEnIKS), linii średnicowej w Warszawie, stacja Warszawa Zachodnia (IRE 1 Region Centralny, POIiŚ) i linii kolejowej 104 Chabówka-Mszana Dolna oraz Limanowa-Nowy Sącz (IRE 3 Region Południowy, KPO).
Postępowanie kwalifikacyjne na członka Zarządu
Rada przeprowadziła drugi etap postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu PLK ds. transformacji cyfrowej. Zgłoszenia kandydatów wraz z odpowiednimi dokumentami wpłynęły do PLK do dnia 26.03.2025 r. Rada zweryfikowała dokumentację wszystkich kandydatów odrzucając część z nich ze względu na braki w wymaganej dokumentacji.
Dopuszczeni kandydaci do następnego etapu będą brali udział w przesłuchaniach na specjalnie zwołanym posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 16 kwietnia br.
Przypomnę, że 22 stycznia 2025 r. Walne Zgromadzenie PLK odwołało Piotra Kubickiego z funkcji członka Zarządu PLK ds. transformacji cyfrowej.
Członkowi Zarządu ds. transformacji cyfrowej podlegały w Centrali PLK biura: informatyki, automatyki i telekomunikacji oraz Pełnomocnik Zarządu ds. transformacji cyfrowej i Centrum Diagnostyki. Dotychczas nadzorował on i był odpowiedzialny za realizację projektu budowy systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych.
Dobre wyniki spółek zależnych
Przedmiotem informacji Zarządu rozpatrywanej przez Radę były spółki zależne, tworzące Grupę PLK (Dolkom Wrocław, PPM-T Gdańsk, PNUIK Kraków, DOM Poznań).
W 2024 r. wyniki finansowe wszystkich czterech spółek były lepsze niż wynikało to z rocznych planów. Podobnie jak ich przychody, które były wypracowane przede wszystkim na robotach inwestycyjnych i utrzymaniowych.
Spółki działały w ubiegłym roku w trudnych warunkach (brak przetargów, presja cenowa wykonawców zewnętrznych, kumulacja robót utrzymaniowych na dwa ostatnie kwartały roku, krótkie terminy robót utrzymaniowych), a pomimo tego sprostały stawianym zadaniom (choć były drobne opóźnienia) i co najważniejsze wybiły argumenty tym, którzy z różnych względów uważają, że spółki zależne są niepotrzebne PLK.
Dyskusja dotyczyła także posiadanych kompetencji spółek zależnych, ich rozwoju i wykorzystania szczególnie w zakresie realizacji robót utrzymaniowych, co jest priorytetem dla Zarządu.
Do kluczowych kompetencji zostały zaliczone:
- naprawa, remont, modernizacja i budowa nawierzchni kolejowej,
- naprawa i budowa podtorza,
- naprawa, remont i budowa rozjazdów kolejowych,
- wynajem lokomotyw maszyn i sprzętu do robót torowych i budowlanych,
- spawalnictwo szyn w torach i rozjazdach,
- naprawa, utrzymanie i budowa obiektów inżynieryjnych (mosty, wiadukty itp.),
- remont, utrzymanie i budowa peronów, przejazdów i obiektów kubaturowych,
- naprawa, remont, modernizacja i budowa sieci trakcyjnej,
- naprawa maszyn do robót torowych.
Warto także przypomnieć o zadaniach spółek związanych z właściwym i terminowym wykorzystaniem środków finansowych, pochodzących z ich dokapitalizowania (środki budżetowe przekazane przez Ministerstwo Infrastruktury do PLK, a następnie do czterech spółek, na zakup maszyn do robót torowych np. podbijarek, pociągów sieciowych, palownic i budowy bądź rozbudowy hal do prowadzenia robót utrzymaniowo-naprawczych maszyn).
Bezpieczniej na liniach kolejowych
Rada Nadzorcza przyjęła informację o bezpieczeństwie na sieci PLK w 2024 r. Spółka dokłada wszelkich starań, w zakresie dbałości o bezpieczeństwo na zarządzanych liniach kolejowych. W porównaniu z poprzednimi latami ilość wypadków zmniejszyła się (w 2022 r. było ich 472, w 2023 r. – 483, a w 2024 r. – 455 wypadków). Zanotowano wzrost incydentów o 5% (z 1685 w 2023 r. do 1776 w 2024 r.).
Najczęściej występującymi przyczynami wypadków są w kolejności:
- potrącenie osoby podczas przechodzenia przez tory poza przejściami,
- wypadki na przejazdach i przejściach,
- pozostałe – w tym m.in. chuligańskie wybryki, klęski żywiołowe i inne,
- niezatrzymanie się pojazdu kolejowego przed sygnałem „Stój”,
- niewłaściwe ułożenie, niezabezpieczenie lub przedwczesne rozwiązanie drogi przebiegu,
- najechanie pojazdu kolejowego na pojazd kolejowy lub przeszkodę.
Najczęstszą przyczyną wypadków obciążającą PLK są wykolejenia i kolizje (zanotowano spadek o 21% (z 65 w 2023 r. do 51 w 2024 r.). Liczba ofiar śmiertelnych w wypadkach w ubiegłym roku wzrosła o ok 14% (z 164 w 2023 r. do 175 w 2024 r.), a część z nich będzie zakwalifikowana jako samobójstwa.
Rada Nadzorcza PLK bez przedstawicieli pracowników?
W 2025 r. dobiega końca kadencja Rady Nadzorczej PLK. Formalnie stanie się to po przyjęciu przez Walne Zgromadzenie PLK sprawozdania finansowego Spółki, co nastąpi za kilka miesięcy.
W dziewięcioosobowej Radzie Nadzorczej PLK w mijającej kadencji pracownicy mieli trzech przedstawicieli. Czy nadal przedstawiciele blisko 37 tyś załogi będą posiadać w Radzie swoich reprezentantów?
Takie pytanie padło w trakcie obrad. Sprawa nie jest przesądzona. Chociaż w 25 letniej historii Spółki PLK zawsze w Radzie zasiadali przedstawiciele pracowników, to od nowej kadencji Rady wcale tak być nie musi. Jedyną podstawą prawna do powołania pracowników do Rady są obowiązujące od 2021 r. zapisy Statutu Spółki, które uzależniają powołanie reprezentantów załogi od posiadanych przez PKP S.A. akcji w PLK (jeżeli PKP S.A. posiada mniej niż 50% akcji, a tak jest obecnie, to pracownicy nie muszą być powołani).
Przypomnę, że procedura rozpoczyna się od przyjęcia przez Radę Regulaminu przeprowadzenia wyborów i powołania Centralnej Komisji Wyborczej. Następnym etapem jest zbieranie podpisów i ewentualne głosowanie na kandydatów w jednostkach organizacyjnych Spółki. Na koniec każda osoba (także pracownicy) jest powołana do Rady przez Walne PLK (Minister Infrastruktury).
Sprawa jest przedmiotem dyskusji w różnych gremiach. Przedstawiciele pracowników w Radzie Nadzorczej PLK są głosem załogi wnoszącym realną wiedzę o wszelkich procesach zachodzących i wdrażanych na poziomie jednostek organizacyjnych Spółki. Stanowią również pewnego rodzaju „pomost” pomiędzy pracownikami a Spółką (Zarząd, właściciel – minister).
Inne tematy
Rada zajmowała się również m.in. następującymi sprawami: sprawozdaniem z pracy Komitetu ds. Inwestycji Rady Nadzorczej, informacją z prac Komitetu Audytu Rady Nadzorczej, zmianami w regulaminach Rady i Zarządu, celami zarządczymi członków Zarządu (2024 r. i 2025 r.), informacją o systemie zarządzania projektami inwestycyjnymi EPM (Enterprise Project Management), wyrażeniem opinii ws. „Polityki rachunkowości PLK” (wniosek Zarządu do Walnego Zgromadzenia PLK), stanem realizacji projektu budowy systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych i problemami wykonawcy tego projektu spółki Nokia (lider konsorcjum), regulacjami dotyczącymi udzielania zamówień przez spółki zależne od PLK (zlecenia robót podwykonawcą, także w ramach konsorcjum), dostawą energii elektrycznej na potrzeby PLK, kontrolą w SOK oraz przeglądem uchwał przyjętych przez Zarząd PLK (od ostatniego posiedzenia Rady).